مقدمه 

 به نظر می رسد كه ايده رشد دادن پلاستيك كه در آينده نزديك قابل حصول است، جالب ­تر از ساخت پلاستيك ­ها در كارخانجات پتروشيمى باشد. در اين كارخانجات هر ساله حدود ۲۷۰ ميليون تن نفت و گاز مصرف مى‌شود. در واقع سوخت هاى فسيلى علاوه بر انرژى، مواد اوليه را نيز براى تبديل نفت خام به پلاستيك­ هاى معمولى از قبيل پلى استايرن، پلى اتيلن و پلى پروپيلن فراهم مى كنند. كاربرد پلاستيك­ ها در تمام شئونات زندگى، گسترده شده است و نمى توان روزى، زندگى بدون پلاستيك را تصور كرد چون از بطرى هاى شير و نوشابه گرفته تا لباس و قطعات خودرو از پلاستيك هستند، گرچه اين توليد زياد پلاستيك ها اساسا زير سوال رفته است. انتظار مى رود منابع شناخته­ شده ذخيره جهانى نفت تا ۸۰ سال ديگر تمام شوند و اين در مورد گاز طبيعى ۷۰ سال و براى زغال سنگ ۷۰۰ سال است، اما تأثيرات اقتصادى كاهش اين منابع خيلى زودتر فرا خواهد رسيد. وقتى منابع كاهش يابد، قيمت ها هر روز بالا خواهد رفت و اين واقعيتى است كه نمى ­تواند از كانون توجه سياست­گذاران خارج شود. چندین سال قبل كلينتون رئيس جمهور آمريكا در ماه اوت ۱۹۹۹ يك دستورالعمل اجرايى صادر كرد و طى آن تأكيد كرد كه بايد كار محققين به سمت جايگزينى سوخت هاى فسيلى با مواد گياهى به عنوان سوخت و نيز به عنوان مواد خام جهت گيرى شود. با توجه به اين نگرانى ها، تلاش مهندسين بيوشيمى براى كشف چگونگى رشد پلاستيك گياهى از دو جهت سبز است: يكى اينكه قابل ساخت از منابع تجديدپذير است و ديگر اينكه اساسا پلاستيك توليدى پس از دور ريختن قابل تجزيه بيولوژيكى است.

مطلب حاضر خلاصه مطالعات امکان سنجی (طرح توجیهی) تولید ظروف یکبار مصرف زیست تخریب پذیر است.

معرفی محصول 

کار روی پلیمرهای گیاهی از سال 1970 و در زمان بحران نفت آغاز شد. در آن زمان کشورهای پیشرفته از جمله آمریکا، به فکر تولید موادی جهت صنایع بسته ­بندی افتادند که وابسته به مواد نفتی و فسیلی نباشند، بنابراین پلیمرهای گیاهی با ترکیباتی چون سیب زمینی، ذرت و گندم را مورد آزمایش قرار دادند.

این پلیمرهای هیدروکربنی دارای خواص ضعیف پلیمری هستند که با تغییر و اصلاح آن­ها می­­ توان به شرایط پلیمرهای نفتی رسید. ظروف یکبار مصرف بیوپلیمری با پایه گیاهی، قدمت زیادی ندارند، اما اکنون استفاده از آن­ها در سطح آمریکا و اروپا و حتی آسیا به سرعت در حال گسترش است.

در کشوري مثل استراليا سالانه حدود يک ميليون تن پلاستيک توليد مي‌شود که 40 درصد آن صرف مصارف داخلي مي گردد. در همين کشور هر ساله حدود 6 ميليون بسته يا کيسه پلاستيکي مصرف مي­ شود.

گرچه بسته‌بندي پلاستيکي با قيمتي نازل امکان حفاظت عالي از محصولات مختلف خصوصا مواد غذايي را فراهم مي‌کند ولي متأسفانه معضل بزرگ زيست محيطي حاصل از آن گريبان­گير بشريت شده است. اکثر پلاستيک‌هاي معمول در بازار از فرآورده‌هاي نفتي و زغال‌سنگ توليد شده و غير‌قابل بازگشت به محيط هستند و تجزيه آن­ها و برگشت به محيط چند هزار سال طول مي‌کشد.

به منظور رفع اين مشکل، محققان علوم زيستي در پي توليد پلاستيک‌هاي زيست‌تخريب­ پذير از منابع تجديد­شونده مثل ريزسازواره‌ها و گياهان مي‌باشند.

واژه زيست­ تخريب‌پذير يا Biodegradable به معني موادي است که به سادگي توسط فعاليت موجودات زنده به زير واحدهاي سازنده خود تجزيه شده و بنابراين در محيط باقي نمي‌مانند.

معرفی کد آیسیک و کد تعرفه گمرکی محصول 

کد آیسیک محصول 2520512712 (و کد 8 رقمی 21021124) از گروه ساخت محصولات از لاستیک و پلاستیک (25) و زیر گروه های ساخت انواع محصولات پلاستیکی (2520)، انواع ظروف و لوازم پلاستیکی آشپزخانه و غذاخوری (2520512712)، انواع ظروف پلاستیکی یکبار مصرف (2520412473) می باشد.
کد آیسیک محصول دیگر این طرح 2520512715 از گروه ساخت محصولات از لاستیک و پلاستیک (25) و زیرگروه های ساخت انواع محصولات پلاستیکی(2520)، انواع محصولات و قطعات پلاستیکی برای نقل و انتقال یا بسته بندی کالاها (2520312441)، انواع کیسه های بدون بافت پلاستیکی یک لایه (2520412454) می باشد.
ظروف یکبار مصرف پلیمری زیست تخریب پذیر گیاهی تحت زیر فصل 4823 مقررات گمرکی با عنوان ساير كاغذها، ‌مقواها، اوات سلولز و ورقه‌هاي الياف سلولزي (نطع) بريده شده به اندازه يا شكل معين؛ ساير اشيای از خمير كاغذ، كاغذ، مقوا، اوات سلولز يا ورقه‌هاي الياف سلولزي (نطع) با زیرتعرفه 48237000 وارد و صادر می شود.

شرایط ورود آن داشتن اجازه از وزارت بازرگانی و وزارت صنعت، معدن تجارت پرداخت 10% حقوق ورودی در سال 1397 (4% حقوق گمرکی و سود بازرگانی 6%) می باشد. 

واحدهای تولیدکننده محصول 

​این محصول تا انتهای سال ۱۳۹۷ دارای 37 واحد فعال بوده است. استان های اصفهان، گیلان، فارس، قم دارای بیشترین واحد تولیدکننده این محصول هستند. برای مشاهده جزئیات دقیق واحدهای فعال و واحدهای در حال احداث تولید محصول بر روی کد آیسیک زیر کلیک کنید.

* مشاهده واحدهای فعال و واحدهای در حال احداث محصول با کد آیسیک 2520512712 (21021124) و 2520512715.

همچنین با کلیک بر روی کد تعرفه زیر میزان صادرات و واردات صورت گرفته با آن کد، کشورهای وارد کننده، صادر کننده و... قابل مشاهده است.

* مشاهده واردات و صادرات محصول با کد تعرفه 48237000.

کاربردهای محصول 

اين واحد توليدکننده انواع ظروف يکبار مصرف و ورق گياهي است که محصول نهایي آن در صنايع بسته‌بندي مورد استفاده قرار مي‌گيرد، به عبارت ديگر محصول توليد­شده قابل جايگزيني در کليه صنايع بسته‌بندي که اقدام به استفاده از مواد پلاستيکي نفتي مي‌کنند، مي‌باشد. همچنين مازاد ورق ­های گياهی توليد شده در اين واحد جهت توليد اين ظروف به ساير کارخانجات فروخته خواهد شد.

پليمرهاي گياهي در صنايع کشاورزي، داروسازي و پزشکي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. به عنوان مثال در پزشکي مي­ تواند براي پوشش‌هاي يکبار مصرف اتاق جراحي و نيز روکش‌هاي قرص‌هاي هوشمند در صنعت داروسازي و همچنين در صنعت کشاورزي براي توليد گلدان ­هاي نشا و فيلم ­هاي کشاورزي کاربرد داشته باشد، لذا کاربردهاي اين محصول بسيار گسترده است.

بازار محصول 

 علم بسته بندي در ساليان اخير بسياری از صنايع را متحول ساخته است و در صحنه رقابت شديد امروزي صنايعي موفق‌تر عمل مي‌كنند كه به اين علم توجه داشته باشند و محصولات خود را در بسته‌بندي مناسب و همگام با بهداشت و اهميت دادن به سلامت جامعه به بازار عرضه كنند.

 سرانه مصرف كشورهاي صنعتي در رابطه با مصرف ظروف يکبار‌مصرف نسبت به كشورهاي توسعه نيافته و در حال توسعه بسيار بالاتر مي‌باشد. شاخص سلامت هر جامعه نيز به سرانه مصرف انواع مواد بهداشتي وابسته است و از اين لحاظ شاخص سلامت جوامعي كه به اين مسائل اهميت داده اند بالاتر از ساير كشورها مي‌باشد.
با توجه به عرضه و تقاضا و مزيت هاي ظروف يکبار مصرف پوسيدني گياهي نسبت به ساير ظروف يکبار مصرف موجود در بازار پيش‌بيني شده است كه در سال هاي آتي كمبود اين محصولات در كشور وجود داشته باشد.
جايگزيني توليد پلاستيک از منابع گياهي به جاي توليد آن از نفت، صنعتي است که دير يا زود هر کشوري بايد به آن دسترسي پيدا کند و از آنجا که محققان کشورمان توانسته اند به دانش فني آن دسترسي پيدا کنند و ايران را در زمره سه کشور دارنده اين فناوري در سطح آسيا معرفي کنند لذا حمايت از اين صنعت مي‌تواند به پشتوانه اي ارزشمند براي کشور تبديل گردد.

روش تولید محصول 

مراحل کار در این روش عبارت است از:

1) ورود گرانول

2) گازگیری گرانول

3) تغییر ماهیت فیزیکی گرانول در اکسترودر

4) تبدیل گرانول به ورق

5) تغییر ضخامت ورق در سیستم کلندر

6) پرس ورق ­ها

7) رول شدن ورق

8) بازرسی ورق رول شده

9)پیش­گرم شدن ورق در کوره حرارتی دستگاه فورمینگ

10) گرم شدن ورق تا دمای 120 درجه سانتی­ گراد در گرمکن اصلی

11) قابلگیری ورق

12) فرمینگ ورق

13) برش ورق

14) بازرسی ورق

15) بسته ­بندی ظروف یکبار مصرف

سرمایه گذاری طرح 

سرمايه‌گذاري هر طرح از مجموع سرمايه‌گذاري ثابت و درگردش حاصل مي‌شود. هزینه‌های سرمایه‌گذاری ثابت طرح شامل بخش‌های مختلف از قبیل زمین، محوطه، ساختمان، تاسیسات، ماشین‌آلات و ... می‌باشد.

شرح هزينه‌های سرمايه‌گذاری ثابت طرح در ادامه آورده شده است.

​شرح هزینه موردنیاز (میلیون ریال)​
​سرمایه ثابت 102831​
​سرمایه در گردش5264​
​کل سرمایه گذاری108094​

زمین مورد نیاز برای تولید 912 تن در سال ظروف یکبار مصرف گیاهی، 4000 متر مربع می باشد.

هزینه تولید طرح 

 هزینه‌های تولید براساس پيش‌بيني توليد در 100 درصد ظرفيت اسمی محاسبه می‌گردد و براي سال‌هاي قبل از دستيابي به 100% ظرفيت با توجه به ميزان توليد و هزينه‌هاي ثابت و متغير، تعديلات لازم اعمال می‌گردد. كل هزينه‌هاي توليد اين طرح كه شامل هزينه‌هاي عملياتي و غيرعملياتي توليد می‌باشد و معادل 93247 ميليون ريال می‌باشد.

شاخص های اقتصادی طرح 

​شاخص های اقتصادی طرح تولید ظروف یکبار مصرف زیست تخریب پذیر توسط نرم افزار کامفار محاسبه شده و به شرح زیر است.

​شرح ​مقدار واحد​
ارزش فعلی خالص (NPV)​ 152960​ ​میلیون ریال
​​​نرخ بازده داخلی (IRR)​47.38​​درصد
​​​دوره بازگشت سرمایه (PBP)2​سال​
​​​تسهیلات پیشنهادی62000​میلیون ریال​